Vrije Universiteit Brussel

 

Het is de verantwoordelijkheid van een universiteit om van haar studenten actieve burgers te maken

Jongeren zien de toekomst somber in. Vaak zadelen we ze met het probleem op, maar vergeten op de oplossingen te wijzen. Veel van de hedendaagse klimaatdoemscenario's zijn afgeleid van wetenschappelijk onderzoek. Maar dat wetenschappelijk onderzoek kan ook oplossingen bieden. Daarom moet de universiteit activistisch durven zijn.

Begin december zullen de ogen van de wereld gericht zijn op de klimaatconferentie in Parijs. Media zullen massaal berichten, politici zullen verklaringen afleggen, waarnemers zullen de beloofde reducties in CO2 samentellen. Een spektakel waar de meesten van ons geen vat op denken te hebben.

De klimaatkwestie is een van die redenen waarom jongeren de toekomst van de planeet en de maatschappij veel somberder inzien dan hun persoonlijk toekomst, zoals onlangs een onderzoek van socioloog Mark Elchardus (VUB) aantoonde: het glipt hen allemaal door de vingers.

Wetenschappers kaarten de klimaatkwestie nu al vele decennia aan en het feit dat ze hoog op de politieke- en maatschappelijke agenda staat is een verdienste van ons niet aflatende onderzoek. We hebben echter ook een verantwoordelijkheid om de resultaten van dat onderzoek niet te laten omslaan in doemscenario's en uitzichtloosheid, angst en apathie.

De wetenschap wijst immers niet alleen op gevaren en ontsporingen, ze zorgt tegelijkertijd voor oplossingen, alternatieven en technologische innovaties die onze omgang met de planeet duurzamer maken. Het academisch onderzoek toont vandaag aan dat mensen het klimaat ingrijpend kunnen verbeteren en duurzaam maken.

Tegelijk hebben we als universiteiten een grote verantwoordelijkheid om de wetenschappers van morgen, die vandaag aan onze instellingen studeren, mee te vormen tot actieve burgers. Zij moeten zich bewust zijn van hun daadkracht en willen ingrijpen wanneer het mis dreigt te gaan. Zij zijn het die de oplossingen zullen bedenken en de uitvoering ervan zullen bespoedigen. Het is onze taak hen in het maatschappelijk proces te betrekken in plaats van op de zijlijn toe te kijken.

Daarom moet de universiteit activistisch zijn. Voor de Vrije Universiteit Brussel is dit een logische stap vanuit haar vrijzinnige waarden, die vrij onderzoek centraal stelt en haar studenten onderwijs wil geven waarmee ze zich vormen tot bewuste, geŽngageerde burgers. We zorgen er nu al voor dat we energiezuinige gebouwen neerzetten. We onderzoeken dat onze investeringsportefeuille klimaatneutraal wordt. Maar een universiteit moet verder gaan.

Daarom lanceren we als VUB voor het eerst een academisch activistisch project dat we WeAreParis hebben genoemd. WeAreParis is een project van academici, studenten ťn medewerkers. Onze boodschap is een positieve boodschap over het vernuft van de mens en de rol van de actieve burger in het geheel.

Vandaag zit dat vernuft bij ons bijvoorbeeld al in onderzoek naar bemesting van oceanen, zoals professor Willy Baeyens voorstelde, of een snelle transitie naar een elektrisch wagenpark, waarmee professor Joeri Van Mierlo bezig is. Of het streven van professor Vera Rogiers, die met haar leerstoel minder proefdieren door de wetenschap wil laten gebruiken. Daar willen we mee aan de slag. Een activistische universiteit moet zijn nek uitsteken en zelf aan de kar trekken.

Met WeAreParis engageren we ons om bij te dragen aan de strijd tegen klimaatverandering. Begin december vindt immers - u wel bekend - de klimaatconferentie in Parijs plaats. Daarvoor moeten we uit onze ivoren toren komen en onze maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen.

Niet alleen onze wetenschappers zijn daarmee bezig. Ook de studenten spelen daarin volop hun rol. Een team studenten reist naar verschillende Europese steden aan om daar oplossingen voor de klimaatproblematiek te zoeken: niet alleen bij academici, maar ook bij ondernemers, overheden en burgers.

De resultaten zullen de studenten luid en duidelijk in Parijs laten zien. We hopen dat dit activistische academisch project een voorbeeld mag zijn en hoop biedt aan jonge mensen. Elke onderwijsinstelling heeft daarin een verantwoordelijkheid te nemen.  

Paul De Knop is rector van de Vrije Universiteit Brussel

demorgen.be, 22 oktober 2015


©2015• Paul De Knop • Pleinlaan 2 - 1050 - Brussel • Tel.: +32 (0)2 629 21 40 • rector@vub.ac.be