Vrije Universiteit Brussel

 

Jongeren moeten verder van huis studeren

Er moet gesnoeid worden in het aanbod van het hoger onderwijs. Dat kan tot gevolg hebben dat studenten een eind verder moeten reizen voor hun opleiding. 'Een mentaliteitswijziging is nodig', zegt de Gentse rector Anne De Paepe.

Het hoger onderwijs zet zich schrap. Nadat het een besparing moest verteren, dringt zich nu een rationalisering van het aanbod op. In het Vlaams regeerakkoord staat dat de universiteiten en hogescholen zelf voorstellen moeten doen om 'tot een sober en transparant opleidingsaanbod' te komen. In interviews liet de minister van Onderwijs, Hilde Crevits (CD&V), al verstaan dat er in de honderden afstudeerrichtingen gerust gesnoeid kan worden.

De universiteiten hebben nu binnen de Vlaamse Interuniversitaire Raad (Vlir) gezamenlijk de 'principes van de mogelijkheden' opgelijst. De Standaard kon het document inzien.

In de tekst staat dat er nog ingegrepen kan worden op drie manieren: door kleine groepen studenten die vergelijkbare vakken volgen, samen te voegen; door voor gespecialiseerde opleidingen meer samen te werken met andere instellingen in Vlaanderen en daarbuiten; en door het aantal opleiding af te bouwen. Dat laatste kan alleen als het spoort met de maatschappelijke behoeften en als de onderzoeksexpertise niet in gevaar komt. Meer samenwerken tussen de instellingen kan tot gevolg hebben dat een bepaalde, vooral meer gespecialiseerde opleiding op minder plaatsen aangeboden wordt. De studenten zullen dan bereid moeten zijn meer afstand af te leggen.

'Die mentaliteitswijziging is nodig', zegt Anne De Paepe, rector van de UGent. 'We vinden het in dit land evident dat je op een boogscheut alle denkbare opleidingen vindt, maar die vanzelfsprekendheid zal eruit moeten.'

Rationaliseren zal dan ook onvermijdelijk (regionaal) politieke en levensbeschouwelijke bezwaren oproepen. 'We gaan filosofie en geneeskunde toch niet alleen aan Leuven overlaten?', vraagt Paul De Knop, rector van de VUB en voorzitter van de Vlir.

Voor De Paepe is dat wat geneeskunde betreft een achterhaalde discussie. 'Ik sta erop dat het inhoudelijk en niet ideologisch gespeeld wordt.'

Wafelijzerpolitiek

Rik Torfs, de rector van de KU Leuven, zegt dat er in deze context 'geen ruimte is voor die typische wafelijzerpolitiek van iedereen-krijgt-iets'. De kleinere instellingen zijn er beducht voor dat de discussie in kwantitatieve termen gevoerd zal worden: dat opleidingen met te weinig studenten opgedoekt zouden worden.

Zo ook Luc De Schepper, rector van de UHasselt. 'Neem een opleiding wiskunde. Die heeft weinig studenten, ja, maar die proffen geven wel ook les in economie of geneeskunde. Waarom zou je dat dan afvoeren als je de docenten toch hebt?' Antwerpen sluit zich daar bij aan. 'Fysica, bijvoorbeeld, zal altijd een klein aantal studenten tellen, maar die vakgroep brengt heel innovatief wetenschappelijk onderzoek voort', zegt woordvoerder Peter De Meyer.

Torfs vindt dat 'er een kritische massa moet zijn, maar dat kwaliteit toch moet primeren op kwantiteit'. Voor kleine, maar unieke opleidingen maakt hij graag een uitzondering. De Knop heeft in zijn VUB de jongste jaren al veertien richtingen geschrapt. Latijn, zuivere economie en tandheelkunde vind je er niet meer. Hij ziet niet veel marge meer aan de universiteiten. Hij wijst naar het middelbaar onderwijs 'waar er een leerkracht per acht leerlingen is' en naar de hogescholen.

Dat hebben die hogescholen zo niet begrepen. 'Wij hebben fusies achter de rug, waardoor het aantal hogescholen van 146 naar 13 is teruggebracht. Ik denk dat we ons deel al gedaan hebben', zegt Johan Veeckman, directeur van de Arteveldehogeschool Gent en voorzitter van de Vlaamse Hogescholenraad (Vlhora). Hij vindt ook niet dat er 'te veel richtingen' zijn. Het cijfer 549 is genoemd. 'Volgens mij zijn er maar 64 professionele bachelor-opleidingen. Het onderscheid zit in de afstudeerrichtingen die inhoudelijk wel degelijk verschillen. Neem nu bedrijfsmanagement. Je hebt specialisaties fiscaliteit en logistiek. Die liggen te ver uit elkaar om te kunnen samengooien. Ze leiden ook op tot verschillende beroepen.'

In april moet het hoger onderwijs een voorstel presenteren aan de minister van Onderwijs, Hilde Crevits (CD&V).

De Standaard, 20 januari 2015


©2015• Paul De Knop • Pleinlaan 2 - 1050 - Brussel • Tel.: +32 (0)2 629 21 40 • rector@vub.ac.be