Vrije Universiteit Brussel

 

Alleen zware verhoging lost budgetprobleem op

De verhoging van het inschrijvingsgeld lost het budgettaire probleem van de universiteiten niet op. Toch zijn er argumenten om de toegang tot het hoger onderwijs duurder te maken.

lDe keuze van de Vlaamse regering lijkt een worstcasescenario voor de universiteiten. Die dringen al een tijdje aan op hogere dotaties, om de toevloed aan studenten het hoofd te bieden. Steevast vreesden ze dat de overheid haar toevlucht zou zoeken tot hoger inschrijvingsgeld, maar het werd nog erger. De uniefs verliezen geld en krijgen tegelijk meer vrijheid om het gat dicht te rijden. In universitaire middens werd gisteren kritisch gereageerd.

Rik Torfs, de rector van de Leuvense universiteit, vindt de verplichte keuze tussen besparen en het verhogen van het inschrijvingsgeld maar niets. 'Dit komt neer op het doorschuiven van de zwarte piet. Als de regering werkelijk van oordeel is dat het inschrijvingsgeld verhoogd moet worden, dan moet ze dat zelf beslissen', zei hij. Zelf staat hij huiverig tegenover een stijging. 'Dit mag de democrati≠sering niet in het gedrang brengen.'

Van 600 naar 1.500 euro

De Leuvense rector herhaalde zijn pleidooi voor meer autonomie. 'Tegenover minder geld moet meer autonomie staan en met name minder bureaucratie en allerlei regeltjes. Door ons de keuze te laten tussen afbouwen, mensen ontslaan en het optrekken van het inschrijvingsgeld biedt men ons een bizarre vrijheid: het is geen echte keuze en het komt neer op een struisvogelpolitiek van de regering.'

Zijn collega Paul De Knop van de Vrije Universiteit Brussel zit op dezelfde golflengte en waarschuwt bovendien voor een mogelijke concurrentiestrijd tussen de universiteiten op basis van de hoogte van dat inschrijvingsgeld. Op dat laatste punt treedt de Gentse rector Anne De Paepe hem bij. 'Het inschrijvingsgeld is best hetzelfde voor iedereen.' De Paepe wijst ook op een ander punt. 'Het huidige inschrijvingsgeld brengt ongeveer 2 procent op van ons budget. De regering stelt het voor alsof het gaat over "een beetje verhogen". Neem dat het bedrag met 100 euro stijgt: dat brengt 0,3 procent extra op en dicht de gaten niet die de bezuinigingen zullen slaan.' Een verhoging moet bijgevolg forser uitvallen. 'De Vlaamse overheid wil dat het inschrijvingsgeld zwaar omhooggaat', aldus De Paepe. 'Dan moeten we denken aan stijging van 600 euro naar 1.500 euro. Dat brengt de 100 miljoen op die circuleert als het te besparen bedrag.

Op die manier zouden we in een heel ander systeem terechtkomen, met een ander sociaal contract. Dit strookt niet met alles wat we tot nu verdedigden over de democratische toegang tot het hoger onderwijs. Dan verzeilen we in het Angelsaksische systeem met dure studieleningen. Terwijl onze samenleving veeleer aanleunt bij het Scandinavische model: daar is het hoger onderwijs gratis.'

Overheidsleningen

De rechtse denktank Itinera ziet er geen graten in. 'Wij staan niet op de barricaden voor hoger inschrijvingsgeld, maar zijn er ook niet tegen dat Vlaanderen het voorbeeld van andere landen volgt', zegt algemeen directeur Marc De Vos. 'Als de overheid onvoldoende middelen geeft - het aantal studenten stijgt sterk en het budget niet - zijn er zelfs weinig andere uitwegen dan het inschrijvingsgeld substantieel te verhogen.'

De onderwijsspecialist bij Itinera, Jean Hindriks, gaat een stap verder. 'In Groot-BrittanniŽ maakte New Labour in 1998 een einde aan het gratis hoger onderwijs. Dat is verdedigbaar als er parallel een stelsel van overheidsleningen wordt ontwikkeld, met kredieten die pas terugbetaald moeten worden vanaf en in de mate dat de afgestudeerde goed de kost verdient.

In veel landen is een dergelijk systeem ontwikkeld.' De Vos betoogt dat een hoger inschrijvingsgeld niet per definitie nadelig hoeft te zijn voor gezinnen met bescheiden inkomens. 'Het bijna gratis hoger onderwijs doet vooral geld vloeien naar de hogere inkomens, omdat vooral kinderen uit die categorieŽn naar het hoger onderwijs trekken.'

Ides Nicaise, onderwijsonderzoeker aan de KULeuven, spreekt in dat verband van een 'averechts herverdelend effect'. Ook hij bepleit de verhoging van het inschrijvingsgeld, op voorwaarde dat de toelage voor beursstudenten wordt opgetrokken.

De Standaard, 25 juli 2014


©2015• Paul De Knop • Pleinlaan 2 - 1050 - Brussel • Tel.: +32 (0)2 629 21 40 • rector@vub.ac.be